Du lịch cộng đồng đang trở thành một xu hướng phát triển du lịch bền vững tại nhiều địa phương ở Việt Nam. Loại hình du lịch này không chỉ góp phần khai thác các giá trị văn hóa, sinh thái của địa phương mà còn tạo thêm sinh kế cho người dân nông thôn, đồng thời góp phần bảo tồn không gian văn hóa làng quê. Tại Hà Tĩnh, trong quá trình xây dựng nông thôn mới, nhiều địa phương đã bước đầu hình thành các mô hình du lịch cộng đồng gắn với khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu.

Một ví dụ tiêu biểu là mô hình du lịch cộng đồng tại xã Tượng Sơn (huyện Thạch Hà). Từ năm 2018, Công ty TNHH MTV Phát triển KHCN cao MQA đã phối hợp với chính quyền địa phương xây dựng mô hình du lịch cộng đồng tại thôn Hà Thanh, kết nối điểm du lịch trải nghiệm Edufarm Tượng Sơn với các hộ dân trong khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu. Các hoạt động trải nghiệm được tổ chức gắn với đời sống làng quê như tham quan vườn hộ, trải nghiệm sản xuất nông nghiệp, chèo thuyền, bắt cá, xay lúa giã gạo, làm gốm và thưởng thức các món ăn địa phương. Năm 2020, mô hình được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao trong lĩnh vực du lịch.

Thực tiễn triển khai cho thấy du lịch cộng đồng tại Hà Tĩnh có nhiều thuận lợi như hạ tầng nông thôn mới được đầu tư đồng bộ, sự quan tâm của chính quyền địa phương và xu hướng du lịch trải nghiệm ngày càng được du khách quan tâm. Tuy nhiên, hoạt động du lịch cộng đồng vẫn còn một số khó khăn như nguồn lực đầu tư còn hạn chế, kỹ năng làm du lịch của người dân chưa đồng đều và tính thời vụ trong hoạt động du lịch.

Như vậy, để xây dựng và phát triển du lịch cộng đồng tại Hà Tĩnh cần chú trọng một số giải pháp như: lựa chọn địa điểm có cảnh quan và giá trị văn hóa đặc trưng để phát triển mô hình; xây dựng cơ chế phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư; đa dạng hóa sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với văn hóa làng quê; mở rộng đối tượng khách hàng để giảm tính thời vụ; đồng thời tăng cường đào tạo kỹ năng du lịch cho người dân và đẩy mạnh hoạt động quảng bá, kết nối thị trường.

Tóm lại, du lịch cộng đồng là một hướng phát triển tiềm năng, góp phần phát huy các giá trị văn hóa – sinh thái địa phương, tạo sinh kế cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững tại Hà Tĩnh.