Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên mầm non (GVMN) ngày càng trở nên cấp thiết. Phát triển chuyên môn cho giáo viên không chỉ là nhiệm vụ mang tính chiến lược của nhà trường mà còn là yếu tố then chốt góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ em. Trong đó, hoạt động hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn do cán bộ quản lý (CBQL) và giáo viên mầm non cốt cán (GVMNCC) tổ chức giữ vai trò đặc biệt quan trọng, giúp giáo viên từng bước hoàn thiện năng lực nghề nghiệp, thích ứng với yêu cầu thực tiễn.

Bài viết giới thiệu quy trình tổ chức hoạt động hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn trong trường mầm non, tập trung làm rõ các bước từ đánh giá nhu cầu, xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện đến đánh giá kết quả và đề xuất biện pháp cải tiến. Đây là cơ sở để các cơ sở giáo dục mầm non tham khảo, vận dụng linh hoạt nhằm nâng cao hiệu quả phát triển đội ngũ giáo viên tại đơn vị.

1. Đánh giá nhu cầu hỗ trợ phát triển chuyên môn của giáo viên mầm non

Đánh giá nhu cầu hỗ trợ phát triển chuyên môn là khâu mở đầu có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả của toàn bộ hoạt động hỗ trợ. Thực tiễn cho thấy, nhiều trường mầm non đã triển khai các hoạt động bồi dưỡng, hỗ trợ chuyên môn cho giáo viên nhưng chưa chú trọng đúng mức đến việc khảo sát, phân tích nhu cầu thực tế của đội ngũ. Điều này dẫn đến việc tổ chức hoạt động chưa sát với mong muốn và khó khăn của giáo viên, gây lãng phí thời gian và nguồn lực.

Việc khảo sát nhu cầu hỗ trợ phát triển chuyên môn giúp nhà trường và đội ngũ CBQL, GVMNCC xác định rõ mục tiêu, nội dung, hình thức hỗ trợ phù hợp; dự kiến số lượng người tham gia; thống nhất thời gian, phương pháp tổ chức; đồng thời nhận diện được “khoảng cách” giữa năng lực hiện có của giáo viên và yêu cầu công việc. Trên cơ sở đó, các lực lượng liên quan có trách nhiệm xây dựng giải pháp nhằm thu hẹp và từng bước san bằng khoảng cách này.

Nội dung khảo sát nhu cầu thường tập trung vào các vấn đề như: nội dung cần được hỗ trợ; phương pháp và hình thức hỗ trợ mong muốn; thời gian phù hợp; kết quả kỳ vọng sau hỗ trợ; người hoặc lực lượng thực hiện hỗ trợ. Các thông tin này có thể được thu thập thông qua nhiều hình thức như trò chuyện trực tiếp, khảo sát bằng phiếu hỏi, quan sát thực tiễn hoạt động chuyên môn, phân tích kết quả đánh giá và tự đánh giá của giáo viên, hoặc phỏng vấn cá nhân. Bên cạnh nhu cầu cá nhân của giáo viên, việc xác định nhu cầu hỗ trợ phát triển chuyên môn còn phải căn cứ vào yêu cầu chung của nhà trường, định hướng phát triển giáo dục của địa phương và các văn bản chỉ đạo của ngành. Tuy nhiên, nhu cầu thực tiễn của giáo viên vẫn là căn cứ quan trọng để xác định mục tiêu và nội dung của các hoạt động hỗ trợ, đảm bảo tính thiết thực và hiệu quả.

2. Xây dựng kế hoạch hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn

Kế hoạch hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn là bản mô tả cụ thể các mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, cách thức đánh giá và các điều kiện cần thiết nhằm triển khai hiệu quả hoạt động hỗ trợ giáo viên. Một kế hoạch khoa học cần thể hiện đầy đủ các thành tố cơ bản như: tên kế hoạch; thời gian, địa điểm thực hiện; đối tượng và chủ thể tham gia; mục tiêu; nội dung; phương pháp và hình thức tổ chức; đánh giá kết quả; các điều kiện đảm bảo thực hiện. Trong đó, kế hoạch cần làm rõ lý do tổ chức hoạt động hỗ trợ, gắn với yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn của giáo viên mầm non.

Việc xác định mục tiêu cần cụ thể, rõ ràng, phù hợp với nhu cầu phát triển năng lực chuyên môn của giáo viên và tầm nhìn phát triển của nhà trường. Đối tượng tham gia cần được xác định chính xác về số lượng, vị trí công tác, kinh nghiệm nghề nghiệp và nhu cầu hỗ trợ. Nội dung hỗ trợ phải hướng tới việc hình thành và phát triển hệ thống kiến thức, kỹ năng sư phạm, thái độ và phẩm chất nghề nghiệp cần thiết cho giáo viên.

Về phương pháp tổ chức, hoạt động hỗ trợ cần được thiết kế đa dạng, khuyến khích sự tham gia tích cực của giáo viên thông qua thảo luận, làm việc nhóm, chia sẻ kinh nghiệm, xử lý tình huống, nghiên cứu trường hợp và các kỹ thuật tương tác khác. CBQL và GVMNCC cần phối hợp chặt chẽ, thống nhất vai trò, nội dung và cách thức tổ chức, đồng thời làm chủ nội dung trước khi triển khai hoạt động.

Kế hoạch sau khi xây dựng cần được thông báo kịp thời đến các lực lượng liên quan, giúp người tham gia chủ động chuẩn bị và thực hiện, qua đó nâng cao hiệu quả của hoạt động hỗ trợ.

3. Tổ chức hoạt động hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn

Trên cơ sở kế hoạch đã xây dựng, việc tổ chức thực hiện hoạt động hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn cần đảm bảo tính linh hoạt và bám sát mục tiêu đề ra. Trong quá trình triển khai, nếu xuất hiện những yếu tố chưa phù hợp với thực tiễn, chủ thể tổ chức cần kịp thời điều chỉnh để đảm bảo hiệu quả.

Tiến trình tổ chức hoạt động hỗ trợ thường bao gồm các bước: xác định lý do tổ chức; xác định mục tiêu; lựa chọn nội dung và hình thức hỗ trợ; xây dựng chuỗi hoạt động, thời gian, phương pháp và phương tiện tổ chức; triển khai các hoạt động cụ thể; rà soát và hoàn thiện kế hoạch. Việc thực hiện đúng quy trình giúp hoạt động hỗ trợ diễn ra có hệ thống, phát huy vai trò chủ động của giáo viên và nâng cao chất lượng chuyên môn của đội ngũ.

4. Đánh giá kết quả và cải tiến hoạt động hỗ trợ phát triển chuyên môn

Đánh giá kết quả là khâu không thể thiếu nhằm xác định mức độ đạt được của mục tiêu hỗ trợ, chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân trong quá trình tổ chức. Nội dung đánh giá cần tập trung vào sự phù hợp của mục tiêu, nội dung, phương pháp; hiệu quả của các hình thức tổ chức; mức độ tham gia và hợp tác của giáo viên; kết quả phát triển năng lực chuyên môn so với mục tiêu đề ra.

Việc đánh giá có thể được thực hiện thông qua quan sát, phỏng vấn, khảo sát bằng phiếu hỏi hoặc ứng dụng công nghệ thông tin. Kết quả đánh giá là cơ sở quan trọng để CBQL và GVMNCC rút kinh nghiệm, điều chỉnh kế hoạch và đề xuất các biện pháp cải tiến cho các giai đoạn hỗ trợ tiếp theo. Trên cơ sở phân tích kết quả đánh giá, nhà trường cần xác định các biện pháp cụ thể nhằm khắc phục hạn chế, phát huy ưu điểm, thiết kế các hoạt động hỗ trợ tiếp nối và xây dựng cơ chế hỗ trợ lâu dài cho giáo viên sau các hoạt động bồi dưỡng trực tiếp.

Tổ chức hoạt động hỗ trợ đồng nghiệp phát triển chuyên môn là một quá trình liên tục, có tính hệ thống, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cán bộ quản lý và đội ngũ giáo viên cốt cán trong nhà trường mầm non. Việc thực hiện đầy đủ các bước từ đánh giá nhu cầu, xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện đến đánh giá và cải tiến không chỉ góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho giáo viên mà còn tạo dựng môi trường học tập nghề nghiệp tích cực, thúc đẩy văn hóa chia sẻ và học hỏi trong nhà trường.

Vận dụng linh hoạt quy trình này vào thực tiễn sẽ giúp các cơ sở giáo dục mầm non nâng cao chất lượng đội ngũ, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu phát triển toàn diện trẻ em trong giai đoạn hiện nay.